שלום עליכם!

[מנקלה]

שלום עליכם!

א פראגע: וואס איז מעשל(עך)? אן ענטפער וועט באקומען זיך מיט א גרויסן דאנק און מיט א וויץ ווי א תמורה.


גם אני אפגוש את החברים שלי מפורום יידיש במסיבת העצמאות של תפוז אנשים!

 

[נועם סטאריק]

"באָבע-מעשׂיות"?

אויב איר מײנט "מעשׂהלעך" (מעשיות "קטנות") איז דאָך גאַנץ קלאָר וואָס דאָס מײנט – דערצײלונגען וואָס פֿאַרנעמען נישט קײן סך. אָבער אין בין חושד אַז אײַער פֿראַגע איז עטוואָס מער קאָמפּליצירט

 

[Eldad S]

מעשל קען איך ניט, אָבער..

נועם, כתבת "עטוואס מער קמפליצירט" - אני מבין את זה, אבל חשבתי שביידיש אומרים: "עפעס מער קאמפליצירט". ושאֵלתי: האם עטוואס זה כמו עפעס? במבט ראשון, זה נראה לי כמו etwas, ולרגע חשבתי שזה לא יידיש, או אולי דייטשמעריש יידיש, אבל ההיכרות שלי עם יידיש היא יותר פסיבית מאשר אקטיבית.

 

[נועם סטאריק]

זה אכן דייטשמעריזם

אבל מכיוון שאני משתמש רבות במילה הזאת בשפת היום יום שלי, השתמשתי בה גם כאן.

 

[Eldad S]

אח, אין לך מושג כמה שימחת אותי...

פשוט, לדעת ולהרגיש שהתחושה הלשונית שלי ביידיש נכונה, ושאני אכן מרגיש בה כמאמע לשון, למרות שאני לא משתמש בה באופן שוטף. תודה!

 

[Eldad S]

ובכל זאת - עטוואָס (ודייטשמעריזמים)

אני כבר לא בטוח עד כמה זה דייטשמעריזם: שאלתי היום את אבא שלי מה זה עטוואס, והייתי בטוח שהוא יגיד שהוא לא מכיר את המלה (הוא לא בדיוק מדוברי הגרמנית, הוא נולד בארץ, לפני לא הרבה שנים, ושפת האם שלו - בנוסף לעברית - הייתה יידיש). תשובתו: "קצת". אז אני מניח שזה בכל זאת שונה מ-עפעס, ואולי המלה הזאת כן נמצאת בשימוש ביידיש, בניגוד למה שחשבתי. למה בעצם הכוונה בדייטשמעריזם? האם למלה שחדרה ליידיש מגרמנית, ושאיננה יידיש נכונה, או יידיש תקנית?

 

[חייםלוי]

עטוואָס היא אכן דייטשמעריש

אך אם מילה היא ממוצא גרמני זה לא אומר שדוברי יידיש לא מכירים אותה. לא זכור לי שאמא שלי ז"ל היתה אומרת עטוואָס. היא היתה אומרת עפעס. אבל היא בהחלט הכירה את המילה. השימוש גם נוגע כנראה לאיזור ממנו מגיעים. יש אזורים שמילים בעלי גוון גרמני היו יותר נפוצות מאשר באזזורים אחרים.

 

[גאטליעב]

ביידיש החרדית מכירים את זה

הראשי ישיבות שלי היו אומרים: עטוואס

גם אני אפגוש את החברים שלי מפורום יידיש במסיבת העצמאות של תפוז אנשים!

 

[Eldad S]

אז זה כבר חלק מהיידיש

חבל שכרגע אני לא יכול לבדוק אם אוריאל ויינרייך הכניס את זה למילון שלו, יידיש-אנגלית אנגלית-יידיש, בהוצאת ייווא (פשוט, עברתי דירה, והמילון הזה עדיין באחד הארגזים). אבל אני מעריך שכן. ואם כן, אולי זה כבר לא כל כך דייטשמעריזם?

 

[אלפאנס]

דו ביסט גערעכט:

איך האב דאס געפונען אין וויינרייכס ווערטערבוך: עטוואס- אפעס, א ביסל.

 

[Eldad S]

כ'האב געוולט שרייבן מיין ענטפער

אויף יידיש, אבער איך האב מורא, אז מיין יידיש איז א ביסלע פארדארבן... אז אני אכתוב בעברית: המילון שלך, של ויינרייך, הוא יידיש-יידיש? יש לי מילון שלו יידיש-אנגלית אנגלית-יידיש.

 

[אלפאנס]

מאדערן ענגליש-יידיש

מאדערן יידיש-עגליש, ענגליש-יידיש ווערטערבוך. ייווא, 1968. וויינרייך האט בלויז איין ווערטערבוך. א גוט ווערטערבוך איז- אלכסנדר הארקאוויס יידיש-ענגליש-העברעאישער ווערטרבוך פון 1928. ער שרייבט אז עטוואס איז: דבר מה, מאומה, משהו, מעט און אויף ענגליש: something,somewhat,a little,some שעם נישט מיט דיין ייידש ר' ייד און שרייב אויף מאמע-לשון! א גוט שבת

 

[Eldad S]

א דאנק

 

[מנקלה]

אלפאנס! זיי אזוי גוט און גיב א קוק

אין דיינע ווערטערביכער, צי עס דא א זא ווארט *מעשל*, און דערצייל אונז וואס איז דאס.

 

[נועם סטאריק]

meshl

מנקלה טײַערע, פֿון אָנהײב אָן האָב איך נישט פֿאַרשטאַנען וואָס איר מײַנט מיטן אויסשריפֿט "מעשל", meshl, maysl, mesl. איצט פֿאַרשטיי איך שוין אַז איר מײנט meshl. "meshl" קען זײַן אַ קלײן לײַכטער אויף שבת צי אַנדערע זילבערוואַרג. "מעש" מײנט קופערנעם זילבער צי עפעס ענלעכס, איך קעם דעם אויסדרוק "מעשענע לײַכטער", מסתּמא קען מען רופֿן קלײַנע זילבערוואַרג "מעשעלעך", אָדער "מעשל". שרײַבט אפֿשר דעם גענויעם אויסדרוק אויף לאַטײַנישע אותיות.

 

[אלפאנס]

נישטא. בלויז- מעשהלע. אפשר האסטו

א טעות.

 

[חייםלוי]

אצל וויינרייך - עטוואָס זע עפעס

 

[מענדעלע]

בין "עפּעס" ל"עטוואָס"

באידיש המוכרת לי: "עפּעס" - "משהו" במובן המודרני (מבלי להתייחס לגודלו), "במידת-מה". "עפּעס מער קאָמפליצירט" = "מסובך יותר במידת-מה". "עטוואָס" - "משהו" במובן התלמודי (דבר קטן ביותר), "במידה מעטה". "עטוואָס מער קאָמפליצירט" = "מסובך מעט יותר".

 

[מנקלה]

לויט צאנין'ס ווערטערבוך...

... (און איך ווייס אז ס'דא דא מענטשן וואס האבן פאנט דאס ווערטערבוך...) דאס מעשל איז "עין נעל"... און מעשה(ס) איז מעשה (מעשייה)... און משל איז משל. איך האב געהאט א דיסקוסיע מיט מיין מאמע. זי האט געטאנעט אז ביי זיי אין רומניע, די יידן פון די קליינע שטעטלעך האבן געזאגט מעשטע(ס) אויף וואס מיר זאגן שטיב-שיך (און דאס איז פון דייטש), אבער זי האט נישט געהערט פון מעשל(עך) מיט דאס באדייטונג. און יא, דאס וויץ וואס איך וועל איר דערציילן האט צו טאן מיט שיך...


גם אני אפגוש את החברים שלי מפורום יידיש במסיבת העצמאות של תפוז אנשים!

 

[מנקלה]

ערשטענס: כ'על נישט זיין אין דעם

מסיבה פון מאראנץ... (כ'בין צי אלט...) און צווייטנס, איך זע אז קיין שום פריינד האט נישט קיין נאנונג פון די מעשל. אויב אזוי כ'וועל ווארטן נאך א טאד צוויי, און דערנאך וועל איך איר דערצילן דעם וויץ.